1
00:00:00,000 --> 00:00:05,000
 (c) PTA / TVP

2
00:00:30,000 --> 00:00:55,000
 (c) PTA / TVP

3
00:00:55,000 --> 00:01:07,000
 15 grudnia 1996 roku. Nazywam się Joanna Wróblewski, W-R-O-B-L-E-W-S-K-I

4
00:01:07,000 --> 00:01:12,000
 i przeprowadzam dzisiaj wywiad z panią profesor Noemi Makower.

5
00:01:12,000 --> 00:01:17,000
 Wywiad przeprowadzany jest w Sztokholmie, w Szwecji, w języku polskim.

6
00:01:21,000 --> 00:01:25,000
 Czy mogłaby nam Pani podać Pani nazwisko?

7
00:01:25,000 --> 00:01:30,000
 Moje nazwisko jest Makower.

8
00:01:30,000 --> 00:01:32,000
 A jak ma Pani na imię?

9
00:01:32,000 --> 00:01:34,000
 Noem.

10
00:01:34,000 --> 00:01:39,000
 A jak się Pani nazywała, jak się Pani urodziła, jak Pani miała nazwisko?

11
00:01:39,000 --> 00:01:41,000
 Wiktorowicz, z domu.

12
00:01:41,000 --> 00:01:45,000
 Czy mogłaby na Pani przeliterować obydwa nazwiska?

13
00:01:45,000 --> 00:01:55,000
 Dobrze. Makower M-A-K-O-W-E-R.

14
00:01:55,000 --> 00:02:09,000
 Drugie nazwisko panieńskie W-I-G-D-O-R-O-W-I-C-Z.

15
00:02:11,000 --> 00:02:15,000
 Czy Panią jeszcze jakoś nazywano inaczej niż Noemi?

16
00:02:15,000 --> 00:02:22,000
 Nazywała mnie na co dzień Emu, bo moje imię jest Noemi.

17
00:02:22,000 --> 00:02:25,000
 W którym roku urodziła się Pani?

18
00:02:25,000 --> 00:02:33,000
 Urodziłam się w 1912 roku, 24 listopada w Warszawie.

19
00:02:33,000 --> 00:02:37,000
 Ile ma Pani dzisiaj lat?

20
00:02:39,000 --> 00:02:46,000
 Jak łatwo liczyć, 74 od listopada.

21
00:02:46,000 --> 00:02:54,000
 Urodzona jest Pani w Warszawie. Jak nazywali się Pani rodzice?

22
00:02:54,000 --> 00:03:06,000
 Moja matka nazywała się Wiera na co dzień, imię żydowskie było Dwojra.

23
00:03:06,000 --> 00:03:18,000
 Nazwisko mamusi panieńskie było Maisner, N-A-J-Z-N-E-R.

24
00:03:18,000 --> 00:03:27,000
 Nazwisko po zamóżpuściu było Wigdorowicz.

25
00:03:27,000 --> 00:03:42,000
 Mój ojciec nazywał się w domu po żydowsku Hersz, a pseudonim jego był Grzegorz, Wigdorowicz.

26
00:03:42,000 --> 00:03:47,000
 Czym zajmowali się Pani rodzice przed wojną?

27
00:03:48,000 --> 00:04:05,000
 Mój ojciec był lekarzem, ukończył studia w Genewie przed wojną. Moja matka ukończyła tamże studia psychologiczne, była psychologiem.

28
00:04:05,000 --> 00:04:10,000
 A czym Pani się zajmowała przed wojną?

29
00:04:11,000 --> 00:04:24,000
 Przed wojną po ukończeniu szkoły studiowałam najpierw biologię, a następnie po roku na Wydziale Lekarskim w Warszawie.

30
00:04:24,000 --> 00:04:36,000
 Otrzymałam dyplom lekarza w roku 1937, dwa lata przed wojną.

31
00:04:37,000 --> 00:04:44,000
 Po ukończeniu medycyny studiowałam jeszcze dodatkowo stomatologię.

32
00:04:44,000 --> 00:04:55,000
 Ze względu na wadę słuchu obawiałam się, że będę miała kłopoty w realizacji swego zawodu lekarskiego.

33
00:04:55,000 --> 00:05:01,000
 Po ukończeniu tych studiów obu otrzymałam dwa dyplomy.

34
00:05:02,000 --> 00:05:13,000
 Był to rok przed wojną. Miałam pierwszą praktykę poza Warszawą w Kazimierzu nad Wisłą.

35
00:05:13,000 --> 00:05:21,000
 Było tam bardzo, jak wiadomo, pięknie. Praktyka była stomatologiczna.

36
00:05:22,000 --> 00:05:33,000
 Po dwóch latach, właściwie po praktyce to nawet krócej, po niecałym pół roku, dostałam wezwanie z Warszawy od rodziców.

37
00:05:33,000 --> 00:05:48,000
 Przyjeżdżał, bo wojna tuż. I wtedy jechałam pośród łanów zboża, bo wiadomo, że w owym okresie było piękne lato.

38
00:05:49,000 --> 00:06:00,000
 Jechałam do Warszawy. Zboże się kłaniało nam pięknie w pasach, a chłopi mówili "Urodzaj, wojna tuż".

39
00:06:00,000 --> 00:06:08,000
 No i wtedy w Warszawie rzeczywiście w 1939 roku zaczęła się wojna.

40
00:06:08,000 --> 00:06:18,000
 Mieszkaliśmy z rodzicami w domu mego dziadka na ulicy Chłodnej pod numerem drugim.

41
00:06:19,000 --> 00:06:26,000
 I z okna naszego pokoju widać było naprzeciwko walące się domy.

42
00:06:26,000 --> 00:06:33,000
 To był niesamowity widok. Widok taki jakby przecięciem noża domu.

43
00:06:33,000 --> 00:06:40,000
 I nagle widok wszystkich mieszkań, mebli i oczywiście już bez ludzi.

44
00:06:40,000 --> 00:06:45,000
 Chciałabym Pani przerwać i powrócić jeszcze do Pani dzieciństwa.

45
00:06:46,000 --> 00:06:52,000
 Jak Wyście mieszkali? Pani nie miała żadnego rodzeństwa z tego co rozumiem?

46
00:06:52,000 --> 00:06:59,000
 Ja byłam jedynaczką. Mieszkaliśmy bardzo dobrze w czteropokojowym mieszkaniu.

47
00:06:59,000 --> 00:07:14,000
 I miałam swój pokój od początku. No i wszyscy moi najbliżsi, to znaczy rodzice, dbali bardzo o to, żebym ja miała spokojne i wygodne życie.

48
00:07:15,000 --> 00:07:23,000
 Czy utrzymywała Pani kontakty z młodzieżą polską nieżydowską czy z młodzieżą żydowską?

49
00:07:23,000 --> 00:07:34,000
 Kontaktów społecznych, to znaczy w rozumieniu kontaktów z jakimiś towarzystwami nie miałam.

50
00:07:34,000 --> 00:07:43,000
 Natomiast na Wydziale Lekarskim miałam bardzo przyjazne stosunki z kolegami w czasie pracy.

51
00:07:44,000 --> 00:07:55,000
 Zwłaszcza pracy w prosektorium, która odbywała się przy zwłokach na anatomii na pierwszym, na drugim roku właściwie głównie.

52
00:07:55,000 --> 00:08:05,000
 I wtedy pracowaliśmy kilka osób razem. Każdy z nas miał inną część anatomiczną do zrobienia.

53
00:08:06,000 --> 00:08:16,000
 Jakbyśmy jeszcze powrócili do wcześniejszego okresu, wcześniejszego dzieciństwa. Jakie święta u Was w domu obchodzone? Jakie święta pamięta Pani z dzieciństwa?

54
00:08:17,000 --> 00:08:36,000
 Mój ojciec miał poglądy socjalistyczne, przyjaźnił się głównie z ludźmi z Bundu, z organizacji Bund. I nie był religijny w ogóle, nie obchodził żadnych świąt.

55
00:08:36,000 --> 00:08:45,000
 Moja mamusia natomiast chodziła raz do roku do synagogi natłomackiej i pościła.

56
00:08:46,000 --> 00:08:49,000
 Czy zabierała wówczas Panią ze sobą?

57
00:08:49,000 --> 00:09:10,000
 Nie. Ja w synagodze byłam jako powiedzmy widz kilkakrotnie, natomiast jako osoba biorąca udział w nawożeństwie i w praktyce w związku z moim pierwszym mężem, bo tam brałam ślub.

58
00:09:11,000 --> 00:09:17,000
 Czy w szkole, do której chodziła Pani szkoła podstawowa, była to szkoła w języku polskim?

59
00:09:18,000 --> 00:09:46,000
 To była szkoła imienia Zofii Kaleckiej na Nowolipkach, mająca kategorię A, szkoła zupełnie świecka, w której między innymi wykładał znany fizyk Infeld, który był uczniem Einsteina.

60
00:09:47,000 --> 00:10:01,000
 Także nudził się bardzo w czasie tych wykładów fizyki, bo musiał mówić o rzeczach podstawowych, ale oglądał się w szybie, z czego mieliśmy wielką ciechę, śmieliśmy się z tego.

61
00:10:01,000 --> 00:10:14,000
 Szkoła miała bardzo dobrych nauczycieli, historię wykładała Żanna Kormanowa, też bardzo znana ze swoich wielu bardzo prac.

62
00:10:15,000 --> 00:10:19,000
 Inni nauczyciele też byli na wysokim poziomie.

63
00:10:20,000 --> 00:10:45,000
 Jeżeli idzie o szkołę, to jeszcze mogłabym tylko powiedzieć, że nie miałam przed cały czas nauki żadnych kłopotów, a w związku z tym, że w szkole odbyło się pół roku przed maturą zebranie o charakterze bardzo lewicowym,

64
00:10:46,000 --> 00:10:57,000
 które między innymi zorganizował właśnie Infeld i pani Żanna Kormanowa.

65
00:10:57,000 --> 00:11:04,000
 Na tym zebraniu rzeczywiście obecnie odśpiewali międzynarodówkę.

66
00:11:05,000 --> 00:11:22,000
 Potem następnego dnia ukazał się wielki artykuł w gazecie warszawskiej, szkoła żydowska, widownią komunizmu, dzieci obecni śpiewają międzynarodówkę.

67
00:11:22,000 --> 00:11:34,000
 Po dwóch dniach odebrano nam kategorię A i musieliśmy zdawać wszyscy państwowy egzamin przy udziale wizytatorki.

68
00:11:35,000 --> 00:11:43,000
 Wizytatorką była pani Męczykowska, zwana ogólnie w Warszawie Męczyduszą.

69
00:11:43,000 --> 00:11:54,000
 Ona nosiła taką czerczarną opaskę wokół szyi, była starszą panią, miała chyba po siedemdziesiątce.

70
00:11:55,000 --> 00:12:05,000
 W związku z tym matura była pełna, nie było zwolnień, bo w kategorii A były zwolnienia.

71
00:12:05,000 --> 00:12:12,000
 Zdawaliśmy maturę na dużej sali gimnastycznej, która była poza szkołą.

72
00:12:13,000 --> 00:12:32,000
 Matura przebiegała bardzo dobrze, mieliśmy bardzo śmieszne sceny w czasie matury, bo trzeba było, to była szkoła nasza matematyczna, matematyczno-przyrodnicza, trzeba było zwiększyć zakres matematyki.

73
00:12:33,000 --> 00:12:52,000
 W związku z tym niektóre nasze uczennice miały dodatkowo lekcje u takiego znanego wówczas nauczyciela, nie szkolnego, tylko pomocniczego, który był magistrem matematyki.

74
00:12:53,000 --> 00:13:05,000
 Pod naszą salą maturalną była jakaś coś w rodzaju mielenia mąki. Ja w tej chwili nie mogę powiedzieć jaki element tego mielenia.

75
00:13:05,000 --> 00:13:19,000
 W każdym razie w czasie matury przyszedł tenże nauczyciel matematyki, ubrany w biały fartus, umazany w mące

76
00:13:20,000 --> 00:13:31,000
 i stanął przodem do Męczkowskiej i zapytał się czy nie przeszkadza praca tej maszyny.

77
00:13:31,000 --> 00:13:40,000
 Przy okazji, po to przyszedł, dał ściągatki do tyłu dla uczennic.

78
00:13:40,000 --> 00:13:47,000
 Także, bo to było takie najtrudniejsze egzamin matematyka, bo większy zakres był.

79
00:13:48,000 --> 00:13:52,000
 Przepraszam, czy Pani również była jego uczennicą?

80
00:13:52,000 --> 00:14:02,000
 Ja właśnie chciałam o tym powiedzieć, że po maturze moja mamusia przyszła po ustnym już egzaminie, który odbywał się w szkole

81
00:14:02,000 --> 00:14:07,000
 i zapytała się, kiedy Ty zdajesz. Ja mówię, ja już zdałam.

82
00:14:08,000 --> 00:14:20,000
 A Pani Męczkowska, jak podała mi decyzję komisji, powiedziała "Moje dziecko, Ty masz nudną maturę, same piątki".

83
00:14:20,000 --> 00:14:24,000
 Tak to było na maturze.

84
00:14:24,000 --> 00:14:28,000
 Tam do tego gimnazjum chodzili tylko Żydzi.

85
00:14:28,000 --> 00:14:30,000
 Proszę?

86
00:14:30,000 --> 00:14:32,000
 Do gimnazjum chodzili tylko Żydzi.

87
00:14:32,000 --> 00:14:34,000
 Tylko Żydzi, wyłącznie dziewczynki.

88
00:14:35,000 --> 00:14:38,000
 Tylko dziewczynki. Czy poza szkołą miała Pani…

89
00:14:38,000 --> 00:14:48,000
 Właśnie ja mówiłam, że na studiach z kolegami Polakami, zwłaszcza z kolegami z Podkorożówki,

90
00:14:48,000 --> 00:14:59,000
 którzy byli w mundurach i prawdopodobnie, jak to później tłumaczyłam, nie mieli żadnych zahamowań w kontaktach z Żydami.

91
00:15:00,000 --> 00:15:13,000
 Jedną rzecz przy okazji chciałam powiedzieć, mianowicie któregoś dnia, to był rok przed wojną,

92
00:15:14,000 --> 00:15:34,000
 1937, może nawet wcześniej, 1935 chyba, w czasie ćwiczeń w prosektorium zaczęły gasnąć szeregi lamp na sali prosektoryjnej.

93
00:15:34,000 --> 00:15:40,000
 Równocześnie odezwał się hałas za oknami przed Żydami.

94
00:15:41,000 --> 00:15:45,000
 To był rok 1937 albo 1936 nawet.

95
00:15:45,000 --> 00:15:51,000
 Koledzy myśmy przy stole mieli zwłoki, zwykle w sześć osób.

96
00:15:51,000 --> 00:15:55,000
 Przy moim stole było kilku Podkorożaków.

97
00:15:55,000 --> 00:16:00,000
 Jeden z nich powiedział do mnie, koleżanko proszę wziąć stołek.

98
00:16:00,000 --> 00:16:08,000
 Na sali prosektoryjnej zaczęły gasnąć szeregi lamp, zrobiło się ciemno.

99
00:16:09,000 --> 00:16:14,000
 A grzacki za okna dochodziły do nas bardzo wyraźnie.

100
00:16:14,000 --> 00:16:21,000
 Potem światło po kolei się zapalało i wszyscy trzymaliśmy stołki.

101
00:16:21,000 --> 00:16:28,000
 Potem trzeba było wyjść z tego prosektorium.

102
00:16:28,000 --> 00:16:35,000
 Był bardzo wąski korytarz, gdzie były szafki z fartukami.

103
00:16:36,000 --> 00:16:46,000
 Dzięki temu, że był wąski korytarz, koledzy moje Żydzi stanęli w pierwszym szeregu,

104
00:16:46,000 --> 00:16:54,000
 ażeby bronić koleżanek, bo coraz więcej w anatomikum na Chałubińskiego

105
00:16:54,000 --> 00:17:01,000
 było białych szczatek, to znaczy tych studentów z innych uczelni,

106
00:17:02,000 --> 00:17:07,000
 którzy właśnie za tymi oknami taki koncert urządzili.

107
00:17:07,000 --> 00:17:11,000
 Każdy stał ze stołkiem w ręku.

108
00:17:11,000 --> 00:17:17,000
 Koledzy moje, zwłaszcza kolega Izgór, który później zginął w Treblince,

109
00:17:17,000 --> 00:17:21,000
 mieli rozmaite obrażenia.

110
00:17:22,000 --> 00:17:33,000
 On miał na przykład bardzo silne uderzenie w nos, podstawowa nosa uległa złamaniu.

111
00:17:33,000 --> 00:17:39,000
 W tym samym czasie nasza sytuacja strategiczna była o tyle dobra,

112
00:17:39,000 --> 00:17:42,000
 że korytarz był wąski.

113
00:17:43,000 --> 00:17:53,000
 W półpiętrze stał polski student piątego roku medycyny i mały, nieduży,

114
00:17:53,000 --> 00:18:04,000
 krzyczał "Koledzy, to hańba XX wieku, antysemityzm".

115
00:18:04,000 --> 00:18:08,000
 No i jego zalała fala, tłum.

116
00:18:09,000 --> 00:18:17,000
 On telefonował na policję i policja odprowadziła nas przez całe Aleje Jerozolimskie

117
00:18:17,000 --> 00:18:20,000
 do Nowego Świata.

118
00:18:20,000 --> 00:18:24,000
 Także szliśmy w korowodzie policji.

119
00:18:24,000 --> 00:18:32,000
 Nie wiem, czy ja mam mówić o tych rozmaitych innych objawach antysemityzmu czy nie.

120
00:18:33,000 --> 00:18:40,000
 Więc chciałam jeszcze powiedzieć, że w czasie wykładów innych przedmiotów,

121
00:18:40,000 --> 00:18:46,000
 które odbywały się na krakowskim przedmieściu w uniwersytecie,

122
00:18:46,000 --> 00:18:51,000
 przeżywaliśmy kilka ataków antysemickich.

123
00:18:51,000 --> 00:18:56,000
 Jeden z wykładów odbywał się z patologii ogólnej.

124
00:18:57,000 --> 00:19:06,000
 Profesor Wenulet, znany patolog i znany człowiek o poglądach bardzo,

125
00:19:06,000 --> 00:19:15,000
 no trudno powiedzieć lewicowych, ale w każdym razie zdecydowany przeciwnik antysemityzmu.

126
00:19:15,000 --> 00:19:25,000
 Zaczęli rzucać studenci polscy kamieniami w szybę naszej sali wykładowej.

127
00:19:26,000 --> 00:19:31,000
 Wenulet powiedział, ja schodzę z wami i schodzimy do piwnicy.

128
00:19:31,000 --> 00:19:33,000
 Zeszliśmy do piwnicy.

129
00:19:33,000 --> 00:19:39,000
 Drugi wykład, bardzo charakterystyczny, był wykładem z pediatrii.

130
00:19:39,000 --> 00:19:48,000
 To był profesor Michałowicz, też znany ze swoich poglądów przeciwkorasistowskich.

131
00:19:49,000 --> 00:19:59,000
 Wtedy, kiedy było getto ławkowe, wszyscy stali, bo ani Polacy nie siedzieli, ani Żydzi nie siedzieli.

132
00:19:59,000 --> 00:20:05,000
 Michałowicz spokojnie wykładał i powiedział wtedy, co uznałam,

133
00:20:05,000 --> 00:20:10,000
 i wtedy, nie tylko teraz, za powiedzenie prowokacyjne.

134
00:20:10,000 --> 00:20:16,000
 Powiedział, słuchajcie, w tych warunkach, kiedy dziecko żydowskie umiera,

135
00:20:17,000 --> 00:20:23,000
 matka stara się sprzedać ostatnią pierzynę, żeby ratować to dziecko.

136
00:20:23,000 --> 00:20:32,000
 Natomiast, jak dziecko polskie umiera, to matka mówi, Pan Bóg dał, Pan Bóg wziął, niech się stanie Jego wola.

137
00:20:33,000 --> 00:20:48,000
 Więc trzeba powiedzieć, że mieliśmy kilku profesorów, którzy pozytywnie odnosili się do nas, a negatywnie do rasistowskich ruchów.

138
00:20:48,000 --> 00:20:55,000
 Jednocześnie było wielu takich, którzy zachowywali się obojętnie.

139
00:20:56,000 --> 00:21:04,000
 Nie wiem, czy to była obojętność, czy to była swego rodzaju obrona przed ewentualnymi atakami jędeckimi.

140
00:21:04,000 --> 00:21:13,000
 W każdym razie, tak wyglądał przekrój mego życia na uczelni wyższej.

141
00:21:13,000 --> 00:21:19,000
 Ja bym chciała, jeżeli Pani pozwoli, wrócić do mego domu jeszcze.

142
00:21:20,000 --> 00:21:36,000
 Chciałam powiedzieć, że moim pierwszym nauczycielem, który mnie uczył nie tylko medycyny, ale również moralności i życia, to był mój ojciec.

143
00:21:36,000 --> 00:21:46,000
 Którego bardzo kochałam, jak również mamę, ale ojciec był moim nauczycielem.

144
00:21:47,000 --> 00:21:50,000
 Uczył mnie również medycyny.

145
00:21:50,000 --> 00:22:09,000
 Wtedy, kiedy ojca zmobilizowano, bo był w wieku, miał sześćdziesiąt lat, miał szósty dzień mobilizacji i tego dnia wieszał firanki na oknach.

146
00:22:10,000 --> 00:22:20,000
 Ja mówiłam, tatusiu nie rób tego, ja to zrobię. Dosyć będziesz miała pracy, jak mnie nie będzie, powiedział ojciec.

147
00:22:20,000 --> 00:22:28,000
 Ja go ściskałam i całowałam, a on powiedział, baba.

148
00:22:28,000 --> 00:22:38,000
 Po chwili weszłam do sąsiedniego pokoju i widziałam, jak płacząc ściskał matkę na pożegnanie.

149
00:22:39,000 --> 00:22:45,000
 A przy wyjściu powiedział, pamiętaj, żebyś nigdy jej nie opuściła.

150
00:22:45,000 --> 00:22:50,000
 Ja też jej nie opuściłam, tylko ona mnie opuściła.

151
00:22:50,000 --> 00:22:54,000
 Który to był rok, jak ojciec był zmobilizowany?

152
00:22:54,000 --> 00:23:02,000
 Zmobilizowany był w szósty dzień mobilizacji, DOW Brześć, w randze kapitana.

153
00:23:03,000 --> 00:23:13,000
 Także w tej chwili jestem posiadaniem takiego dokumentu oficjalnego o tym, że znaleziono jego zgłoki w Katyniu

154
00:23:13,000 --> 00:23:21,000
 i o szczegółach związanych z jego osobą, które znaleziono w mundurze.

155
00:23:21,000 --> 00:23:27,000
 Między innymi listy pięć pocztówek od nas przez Czerwony Krzyż.

156
00:23:28,000 --> 00:23:33,000
 Jeszcze wrócimy, chciałabym wrócić wcześniej do dzieciństwa i do ojca.

157
00:23:33,000 --> 00:23:35,000
 Jaką specjalizację miał ojciec?

158
00:23:35,000 --> 00:23:50,000
 Ojciec mój był internistą, niestety miał oto sklerozy i w związku z tym ja studiowałam oprócz medycyny i stomatologię za jego radą na wszelki wypadek.

159
00:23:51,000 --> 00:24:03,000
 Wtedy nie było aparatów słuchowych, także on się doskonale nauczył opłukiwania, na przykład bez opłukiwania płuc.

160
00:24:03,000 --> 00:24:07,000
 On mógł wypłukać ognisko zapalne w płuce.

161
00:24:07,000 --> 00:24:15,000
 To był niezwykły człowiek i też niezwykle się zachowywał w Kozielsku w obozie.

162
00:24:16,000 --> 00:24:22,000
 Jak powiedzieli żołnierze, których zwalniano, oficerów zabito, a żołnierzy zwalniano.

163
00:24:22,000 --> 00:24:42,000
 Mieliśmy kilka takich wizyt, że ojciec się tam nadzwyczajnie sprawował, że był bardzo lubiany, prowadził lekcje języka angielskiego i miał bardzo duże uznanie tam.

164
00:24:43,000 --> 00:24:48,000
 Niestety to uznanie się skończyło w taki tragiczny sposób w Katyniu.

165
00:24:48,000 --> 00:24:55,000
 Moja mamusia przygotowywała ciągle paczki dla ojca.

166
00:24:55,000 --> 00:25:08,000
 Uszukiwano ją ciągle, bo paczki nigdy nie dotarły do niego, ale miała takie uczucie, że szykując te paczki w jakiś sposób jest z nim i pomaga.

167
00:25:09,000 --> 00:25:19,000
 No to by wszystko było jeżeli, a jeszcze może bym dodała, przepraszam, że chaotycznie, ale te wspomnienia tak się gonią.

168
00:25:19,000 --> 00:25:38,000
 Mianowicie przed wyjściem 6 września, przed wyjściem do tramwaju, a później na dworzec, kiedy mój ojciec jechał do Brześcia na miejsce swojej mobilizacji.

169
00:25:39,000 --> 00:25:45,000
 Zawieszał firanki. Ja powiedziałem tatusiu, po co to robisz, ja to zrobię.

170
00:25:45,000 --> 00:25:52,000
 Dosyć będziesz miała roboty, chyba już to mówiłam, ale tak mi to przypomina się.

171
00:25:52,000 --> 00:25:56,000
 Czy ojciec miał praktykę lekarską w domu?

172
00:25:56,000 --> 00:26:07,000
 Ojciec prowadził praktykę internistyczną w domu i na wizytach poza domem miał dosyć dużą praktykę.

173
00:26:08,000 --> 00:26:15,000
 Oprócz tego pracował na czystym szpitalu żydowskim jako internista.

174
00:26:15,000 --> 00:26:18,000
 Tutaj zakończymy tę pierwszą taśmę.

175
00:26:18,000 --> 00:26:20,000
 Tak.

176
00:26:38,000 --> 00:27:07,000
 [muzyka]

177
00:27:08,000 --> 00:27:23,000
 [muzyka wycisza się]